STRATEGIC CFO / CASH FLOW & WORKING CAPITAL
กำไรอยู่ในงบ แต่เงินสดอยู่ที่ไหน? อ่านธุรกิจผ่านวงจรเงินสด
ใช้ Cash Conversion Cycle (CCC) ค้นว่าเงินติดอยู่ตรงไหน แล้วเปลี่ยนวันของลูกหนี้ สินค้า และเจ้าหนี้เป็นการตัดสินใจและแผนเงินสด
ยอดขายเพิ่ม กำไรดี แต่วันจ่ายเงินเดือนหรือจ่ายคู่ค้ามาถึงก่อนเงินจากลูกค้า นี่คือความกังวลที่ผู้บริหารจำนวนมากรู้สึกได้ แต่ยังอธิบายเป็นตัวเลขไม่ได้ เงินอาจค้างอยู่ในสินค้าที่ผลิตแล้วขายช้า หรือขายได้แล้วแต่ยังวางบิลไม่ครบและเก็บหนี้ไม่ทัน
Cash Conversion Cycle หรือ CCC ช่วยวัดระยะเวลาที่เงินผูกอยู่ในวงจรการค้าโดยประมาณ ตั้งแต่จ่ายให้ผู้ขายจนเก็บเงินจากลูกค้าได้ เครื่องมือนี้ทำให้ทีมขาย จัดซื้อ คลังสินค้า และการเงินคุยกันด้วยเหตุปัจจัยเดียวกันว่า ใครทำให้เงินเข้าช้า ใครช่วยให้เงินกลับมาเร็ว และการเติบโตต้องสำรองเงินหมุนเวียนเพิ่มเพียงใด
สามช่วงเวลาที่ผู้บริหารควรมองเห็น
CCC = DIO + DSO − DPO หน่วยเป็นวัน; ใช้ตัวเลขในช่วงเวลาเดียวกันและยอดคงเหลือเฉลี่ยต้นงวด–ปลายงวดเป็นจุดเริ่มต้น
| ตัวขับเคลื่อน | วิธีประมาณ | คำถามบริหาร |
|---|---|---|
| DIO · วันเก็บสินค้า | สินค้าเฉลี่ย ÷ ต้นทุนขาย × จำนวนวัน | วัตถุดิบ งานระหว่างทำ หรือสินค้าสำเร็จรูปใดกินเงินนาน? |
| DSO · วันเก็บลูกหนี้ | ลูกหนี้การค้าเฉลี่ย ÷ ยอดขายเชื่อ × จำนวนวัน | ขายแล้วกี่วันจึงออกใบแจ้งหนี้ และเก็บเงินได้จริงเมื่อใด? |
| DPO · วันจ่ายเจ้าหนี้ | เจ้าหนี้การค้าเฉลี่ย ÷ ยอดซื้อเชื่อ × จำนวนวัน | กำหนดจ่ายจริงสอดคล้องกับสัญญาและเงินรับหรือไม่? |
หากไม่มียอดซื้อเชื่อที่น่าเชื่อถือ อาจใช้ต้นทุนขายแทนสำหรับ DPO โดยระบุว่าเป็นค่าประมาณ; ยอดขายรวมแทนยอดขายเชื่ออาจทำให้ DSO บิดเบือน โดยเฉพาะธุรกิจรับเงินสดมาก เลือก 30/31 วันสำหรับรายเดือน หรือ 365 วันสำหรับรายปีให้สอดคล้องกัน
ตัวอย่าง: กำไรเกิดแล้ว แต่เงินต้องรอ 75 วัน
จากตัวเลขสู่การบริหาร: 5 ขั้นตอน
- 01
รวบรวม
ดึงยอดขายเชื่อ ต้นทุนขาย ยอดซื้อเชื่อ และยอดลูกหนี้ สินค้า เจ้าหนี้ต้นงวด–ปลายงวด พร้อมตารางอายุหนี้ สินค้าค้าง และกำหนดชำระจริง
- 02
คำนวณ
คำนวณ DIO, DSO, DPO และ CCC รายเดือน แยกธุรกิจ ลูกค้า กลุ่มสินค้า และผู้ขายเมื่อข้อมูลเพียงพอ; ทบทวนฤดูกาลและยอดคงเหลือผิดปกติ
- 03
หาสาเหตุ
เปรียบเทียบเครดิตเทอมตามสัญญากับวันที่รับ–จ่ายเงินจริง แยกปัญหาออกใบแจ้งหนี้ช้า ข้อโต้แย้ง หนี้ค้าง สินค้าไม่หมุน และรอบจัดซื้อ
- 04
ลงมือ
กำหนดเจ้าของงาน: ฝ่ายขายและ AR เร่งวางบิลและติดตามเก็บ; คลัง/ผลิตลดสินค้าเกิน; จัดซื้อเจรจาเงื่อนไขที่คู่ค้ารับได้; CFO ประเมินต้นทุนและผลกระทบ
- 05
พยากรณ์และติดตาม
นำสมมติฐานใหม่ไปปรับวันรับเงิน วันซื้อ/จ่าย และยอดสินค้าคงเหลือในประมาณการเงินสด เปรียบเทียบกับเงินจริงทุกสัปดาห์และทบทวน CCC รายเดือน
CCC ช่วย Cash Flow Forecast อย่างไร
ใช้ DSO ตั้งสมมติฐานเวลารับเงินจากยอดขายเชื่อ ใช้ DIO วางแผนซื้อและสินค้าที่ต้องถือ และใช้ DPO กำหนดจังหวะจ่ายค่าสินค้า จากนั้นแปลงเป็นตารางรับ–จ่ายตามวันครบกำหนดจริง รวมเงินเดือน ภาษี ดอกเบี้ย เงินลงทุน และเงินกู้ เพื่อหายอดเงินสดต้นงวด + รับ − จ่าย = ปลายงวด พร้อมทดสอบกรณีลูกค้าจ่ายช้า/ยอดขายเร่งขึ้น
สิ่งที่ต้องอ่านประกอบก่อนตัดสินใจ
อย่าตั้งเป้า “CCC ต้องติดลบ” ให้ทุกธุรกิจ หรือเพิ่ม DPO ด้วยการจ่ายเกินกำหนด เพราะอาจเสียส่วนลด ความสัมพันธ์ และความต่อเนื่องของสินค้า ธุรกิจบริการหรือโครงการที่มีเงินรับล่วงหน้า งานระหว่างทำ และต้นทุนที่ไม่ได้อยู่ในต้นทุนขาย ต้องปรับนิยามให้ตรงกับโมเดลธุรกิจ เปรียบเทียบกับอดีตและธุรกิจที่ใกล้เคียง พร้อมดูอายุหนี้ ความแม่นยำของงบ และความต้องการเงินสดส่วนอื่น
วัด DIO + DSO − DPO → แยกสาเหตุรายลูกค้า/สินค้า/ผู้ขาย → กำหนดงานแก้และเจ้าของงาน → ปรับประมาณการเงินสด → ติดตามผลจริง